Cẳng thẳng mạn tính - Lưỡi dao vô hình! Stress tích tụ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vấn đề về sức khoẻ trên thân tâm!..
-Mayo Clinic Staff. Chronic stress puts your health at risk.
-ColumbiaDoctors / VCU Health. Chronic Stress Can Hurt Your Overall Health.
-American Psychological Association (APA). Stress effects on the body.
Việc tìm hiểu về tác động của căng thẳng kéo dài (stress mạn tính) đối với sức khỏe cơ thể là rất quan trọng. Căng thẳng kéo dài kích hoạt hệ thống báo động tự nhiên của cơ thể liên tục (trục Hạ đồi – Tuyến yên – Tuyến thượng thận, hay trục HPA), dẫn đến sự tăng tiết liên tục của các hormone stress như Cortisol và Adrenaline. Điều này gây ra những rối loạn sinh lý nghiêm trọng trên hầu hết các hệ thống cơ quan.
Tác Động Của Căng Thẳng Kéo Dài Đến Sức Khỏe Cơ Thể
Căng thẳng mạn tính duy trì cơ thể ở trạng thái "chiến đấu hoặc bỏ chạy" kéo dài, làm cạn kiệt năng lượng và gây tổn thương dần dần theo thời gian.
1. Hệ Thần Kinh và Não Bộ
Tổn thương cấu trúc não: Căng thẳng mạn tính có thể gây ra những thay đổi về mặt vật lý, bao gồm giảm thể tích một số vùng não (ví dụ: vỏ não trước trán và hệ viền), dẫn đến suy giảm khả năng nhận thức và cảm xúc.
Suy giảm nhận thức: Gây giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ và khó khăn trong việc đưa ra quyết định.
Đau đầu và căng cơ: Gây căng cơ liên tục, đặc biệt ở vùng vai, cổ và đầu, dẫn đến đau đầu căng thẳng (tension headache) hoặc làm trầm trọng thêm chứng đau nửa đầu (migraine).
2. Hệ Tim Mạch
Tăng huyết áp: Cortisol và Adrenaline làm tăng nhịp tim và co mạch máu, nếu kéo dài sẽ dẫn đến tăng huyết áp mạn tính.
Tăng nguy cơ bệnh tim: Tình trạng viêm (inflammation) tăng lên và huyết áp cao liên tục làm tổn thương mạch máu, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch nghiêm trọng như xơ vữa động mạch, đột quỵ, và nhồi máu cơ tim cấp.
3. Hệ Tiêu Hóa
Rối loạn tiêu hóa: Cortisol làm thay đổi lưu lượng máu đến hệ tiêu hóa và ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột. Điều này gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các vấn đề như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản (GERD), và hội chứng ruột kích thích (IBS).
Thay đổi thói quen ăn uống: Có thể dẫn đến ăn uống quá mức (ăn uống theo cảm xúc) hoặc chán ăn, gây tăng cân hoặc suy dinh dưỡng.
4. Hệ Miễn Dịch
Suy giảm miễn dịch: Nồng độ cortisol cao liên tục ức chế hoạt động của các tế bào miễn dịch, làm suy yếu khả năng phòng vệ của cơ thể. Điều này khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng (như cảm cúm, cảm lạnh) và làm chậm quá trình chữa lành vết thương.
Tăng phản ứng viêm: Mặc dù ức chế miễn dịch, căng thẳng mạn tính lại thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể, là yếu tố nền tảng cho nhiều bệnh lý như tiểu đường, viêm khớp.
5. Hệ Nội Tiết và Sinh Sản
Rối loạn chuyển hóa: Cortisol tăng cường giải phóng glucose vào máu (đường huyết cao) để cung cấp năng lượng cho phản ứng khẩn cấp. Nếu kéo dài, có thể gây kháng insulin và tăng nguy cơ mắc tiểu đường loại 2.
Rối loạn kinh nguyệt: Ở phụ nữ, căng thẳng mạn tính có thể gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, làm trầm trọng thêm hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS).
Giảm ham muốn: Gây rối loạn chức năng tình dục và giảm ham muốn ở cả nam và nữ.
